Жазирамада, энг аввало, болалар, кексалар, ҳомиладор аёллар ва сурункали касалликлардан азият чекаётган беморлар ўз соғлиғига янада эътиборли бўлишлари зарур. Чунки бундай иссиқ ҳаво туфайли организмнинг терморегуляция тизимига юклама тушади. Бу эса мавжуд сурункали касалликлар зўрайиши ёки иссиқлик билан боғлиқ хасталиклар, хусусан, организмнинг умумий ҳолсизланиши ва ҳаёт учун хавфли бўлган офтоб уришига сабаб бўлиши мумкин.

Жазирама, айниқса, юрак-қон томир тизимига салбий таъсир кўрсатади. Бундай пайт­да инсоннинг юрак уриши тезлашиб, қон босими кўтарилади. Шунингдек, организм ҳароратни меъёрда сақлаш учун кўпроқ энергия сарфлайди. Оқибатда инсон кучли терлайди. Бу эса тананинг сувсизланиш хавфини янада оширади. Шу сабабли иссиқ ҳавода бир қанча эҳтиёт чораларини кўриш тавсия этилади.

Аввало, куннинг энг иссиқ вақти, яъни соат 12:00 дан 16:00 гача имкон қадар ёпиқ бинолар ёки сал­қин жойларда бўлиш лозим. Бу вақтда қуёш нурлари энг кучли бўлиб, тананинг қизиб кетиши ва офтоб уриш хавфи юқори бўлади. Агар кўчага чиқиш зарурати туғилса, соя жойларда юриш, соябондан фойдаланиш ва фаолликни эрталаб ёки кечки салқинга режалаштириш мақсадга мувофиқ.

Шунингдек, уй шароитида сал­қинликни таъминлаш ҳам жуда муҳим. Масалан, кундузи қуёш тушадиган томондаги деразаларни ёпиқ ҳолда сақлаш, кечаси ҳаво салқинлаганда деразаларни очиб, хоналарни шамоллатиш, куннинг энг иссиқ вақтларида печь, кир ювиш машинаси, қуритгич каби ўзидан иссиқлик чиқарувчи маиший техникалардан фойдаланишни чеклаш керак.

Жазирамада тўғри кийим танлаш ҳам муҳим. Енгил, кенг бичимли, ҳавони яхши ўтказадиган табиий матолар, яъни пахта, ипакдан тикилган либосларни кийиш тавсия этилади. Синтетик кийимлар жазираманинг салбий таъсирини кучайтиради. Имкон қадар оч рангли уст-бошларни танлаш мақсадга мувофиқ. Чунки улар қуёш нурини яхшироқ қайтаради.

Кўчага чиққанда кенг соябонли бош кийим кийиш ва қуёшдан ҳимояловчи кўзойнак тақиш шарт. Бошни эса қуёш нуридан асраш зарур. Чунки бош миянинг қизиб кетиши иссиқ уришига олиб келиши мумкин.

Кун давомида ўта совуқ бўлмаган сувда тез-тез душ ёки ванна қабул қилиш ҳам тана ҳароратини пасайтиришга ёрдам беради. Муздек сув пневмонияга дучор қилади. Хона ҳароратидаги салқин сув энг мақбул ва­риантдир.

Шунингдек, терига, айниқса, бош ва бўйин соҳаларига ҳўл сочиқ ёки латта қўйиш ҳам организмни самарали совутади.

Қолаверса, иссиқда оғир жисмоний меҳнат ёки спорт билан шуғулланиш сувсизланиш, силла қуриши ва офтоб уриш хавфини сезиларли даражада оширади. Бундай шароитда юрак-қон томир тизимига тушадиган юк ортади, бу эса кўникмаси бўлмаган одамларда юрак хуружи ёки инсульт хавфини юзага келтиради.

Спорт билан кондиционерли иншоотларда шуғулланган афзал. Машғулот пайтида организмга қулоқ солиш, тез-тез дам олиш, етарли миқдорда суюқлик ичиш зарур. Бош айланиши, кўнгил айниши ёки кучли ҳолсизлик каби белгилар пайдо бўлса, машғулотни дарҳол тўхтатиш керак.

Гипертония, юрак касалликлари, семизлик каби сурункали касаллиги бор инсонлар иссиқда жисмоний фаоллик билан шуғулланишдан олдин шифокор билан маслаҳатлашишлари лозим.

Иброҳим АБДУЛЛАЕВ,

Уйчи ТТБ кардиология бўлими мудири.